कक्षा १० नेपाली पाठ १२ पाब्लो पिकासो (जीवनी) को सम्पूर्ण अभ्यास समाधान। बिसौँ शताब्दीका सर्वाधिक प्रभावशाली चित्रकार पाब्लो पिकासोको जीवन, सङ्घर्ष, कलायात्रा र योगदानको मार्मिक चित्रण गरिएको यस जीवनीमा बाल्यकाल, ब्लु पिरियड, रोज पिरियड, घनवाद, द गुएर्निका र उनका अनमोल कलाकृतिहरूको चर्चा छ। SEE २०८३ को तयारीका लागि उपयुक्त।
शब्दार्थ
संवेदना – मानिसका मनमा हुने मार्मिक अनुभूति
भइकार – वीणा, गितार आदि तारका बाजा बजाउँदा सुनिने सुमधुर ध्वनि, भनभननाहट
विलक्षण – अनौठो, असाधारण
कम्प्युनियन – पिकासोले बनाएको एक चित्रको नाम
क्यानभास – चित्रपट, चित्र बनाइने कपडा, भित्तो वा ठाउँ
प्रोट्रेट – मुहार चित्र
ब्लु पिरियड – ब्लु पिरियड भनेर चिनिने पिकासोको चित्र निर्माणको एक कालखण्ड
मोनोक्रोमेटिक – धेरै रङ मिसाएर बनाएको एउटै रङयुक्त, एकरङ्गी
व्यग्र – व्याकुल, विह्वल
आक्रान्त – हमला गरिएको, घेराउमा परेको, पराजित
अवसाद – मनमा पर्ने पछुताउ, उत्साह, आशा आदिको अभाव
पिरियड – कालखण्ड
घनवाद – चित्रकला एवम् मूर्तिकलाका क्षेत्रमा खास गरी हरेक चिजलाई गोलाकार वस्तुका रूपमा हेर्ने एक शैली
सेरामिक – माटाबाट बनाइएका शिल्पयुक्त भाँडा, माटाका भाँडा
साक्ष्य – आफैँले देख्ने, दर्शक, साक्षी बस्ने काम
तैल चित्र – तेलरङबाट चित्र बनाउने कला
लिलाम बिक्री – सबैभन्दा बढी मोल दिनेलाई माल बिक्री गर्ने काम
दसी – सबुद, प्रमाण
नाजी – जर्मनीको एक प्रसिद्ध राजनीतिक दल
पोप – इसाई धर्मका प्रधान गुरु
दीर्घ – लामो
अन्तरिक्ष – पृथ्वीको वा अन्य ग्रहको वा नक्षत्रको गुरुत्वाकर्षण शक्तिभन्दा बाहिरको क्षेत्र
शब्दभण्डार
१. दिइएका अर्थसँग मिल्ने शब्द 'पाब्लो पिकासो' जीवनीबाट खोजेर लेख्नुहोस् :
(क) सय वर्षको समय वा पिरियड
उत्तर: शताब्दी
(ख) मूर्तन भएको
उत्तर: मूर्त
(ग) अत्यन्त धेरै मोल पर्ने
उत्तर: अमूल्य
(घ) कहिल्यै नमर्ने
उत्तर: अमर
(ङ) कलापूर्ण ढङ्गले सजाइएको
उत्तर: कलात्मक
(च) प्राचीन महत्त्वका वस्तु राखिने ठाउँ
उत्तर: सङ्ग्रहालय
२. 'पाब्लो पिकासो' जीवनीका आधारमा वाक्यको सन्दर्भ बोध गरी दिइएका शब्दको अर्थ लेख्नुहोस् :
अद्भुत – अनौठो, विलक्षण
शैशवावस्था – बाल्यकाल, सानो उमेर
पूर्णकालीन – पूरै समय दिने, स्थायी
बहुमुखी – धेरै क्षेत्रमा दक्ष, विविध प्रतिभा भएको
सिर्जना – नयाँ कुरा बनाउने काम, रचना
मनस्स्थिति – मनको अवस्था, मानसिक अवस्था
आकृति – रूप, आकार
विसङ्गत – नमिल्दो, बेमेल
कृति – रचना, कलाको नमुना
३. दिइएको अनुच्छेदबाट आगन्तुक शब्द पहिचान गरी लेख्नुहोस् :
उत्तर:
किताब, कापी, कलम, विद्यालय, परियोजना, फोन, माइक्रोबस, गाडी, भ्यालनेर, सिट, बस, थर्मस, चिया, क्यामेरा, नास्ता, करिब, रक गार्डेन
४. 'पाब्लो पिकासो' जीवनीबाट कुनै पाँचओटा आगन्तुक शब्द टिपी तिनलाई पाठमा भन्दा भिन्न तरिकाले वाक्यमा प्रयोग गर्नुहोस् :
· पिरियड – विद्यालयमा हरेक [ पिरियड ] मा फरक फरक विषय पढाइन्छ ।
· प्रदर्शनी – स्थानीय कलाकारहरूले आफ्ना चित्रहरूको [ प्रदर्शनी ] सहरको हलमा राखेका छन् ।
· सङ्ग्रहालय – पुराना मूर्तिहरू हेर्न हामी [ सङ्ग्रहालय ] गएका थियौं ।
· प्रतिभा – निरन्तर अभ्यास गरे जोसुकैको [ प्रतिभा ] पनि निखारिन सक्छ ।
· क्यामेरा – यात्रामा गएको सम्झना रहिरहोस् भनेर मैले धेरै फोटो [ क्यामेरा ] मा खिचें ।
बोध र अभिव्यक्ति
१. दिइएका शब्दको शुद्ध उच्चारण गर्नुहोस् :
उत्तर:
महत्त्वपूर्ण, मूर्तिकार, दृष्टिकोण, वहिष्कृत, दृष्टिविहीन, प्रदर्शन, आक्रोश, भिक्षु, उत्तरार्ध, उत्कृष्ट, प्रतिबिम्ब, सीमान्तकृत
२. 'पाब्लो पिकासो' जीवनी पालैपालो सस्वरवाचन गर्नुहोस् ।
उत्तर: शिक्षकअनुसार गर्नुहोस् ।
३. दिइएका प्रश्नको उत्तर भन्नुहोस् :
· (क) 'पाब्लो पिकासो' जीवनीको पहिलो अनुच्छेदमा कतिओटा वाक्य रहेका छन् ?
उत्तर: 'पाब्लो पिकासो' जीवनीको पहिलो अनुच्छेदमा आठओटा वाक्य रहेका छन् ।
· (ख) जीवनीको तेस्रो अनुच्छेदको शीर्ष वाक्य भन्नुहोस् ।
उत्तर: जीवनीको तेस्रो अनुच्छेदको शीर्षवाक्य 'आफ्ना बुबाबाट सुरु भएको कलायात्राका क्रममा पिकासोले मलागादेखि बार्सिलोना, म्याड्रिड र युरोपेली कलाको राजधानी मानिने पेरिससम्म आइपुग्दा महान् कृति जन्माइसकेका थिए ।' हो ।
· (ग) जीवनीको 'पिकासोका कलाकृति ... विक्री भए ।' अंशको विषयवस्तु भन्नुहोस् ।
उत्तर: यस अंशमा पिकासोका कलाकृतिको प्रवृत्तिगत विविधता र मूल्यबारे चर्चा गरिएको छ । उनका कलाकृतिमा ब्लु पिरियड, रोज पिरियड र घनवादी शैली पर्दछन् । उनका चित्रमा गरिब, बहिष्कृत र सीमान्तकृत मानिसको जीवन चित्रित छ । उनका कलाकृतिहरू आज पनि जीवन्त छन् र करोडौँ मूल्यमा बिक्री भएका छन् ।
· (घ) जीवनीको तेस्रो अनुच्छेदका घटना क्रमबद्ध रूपमा भन्नुहोस् ।
उत्तर:
जीवनीको तेस्रो अनुच्छेदका घटनाहरू क्रमबद्ध रूपमा यसप्रकार छन् :
- पिकासोले पेरिससम्म आइपुग्दा महान् कृति जन्माइसक्नु
- सन् १८९२ मा ला कोरुनामा बसाइँ सर्नु
- सन् १८९४ मा प्रारम्भिक तैल चित्र निर्माण गर्न सुरु
- सन् १८९५ देखि चित्र प्रदर्शन र बिक्री गर्न थाल्नु
- बहिनीको मृत्युपछि परिवार बार्सिलोना सर्नु
- सन् १८९७ मा आधुनिक काल सुरु हुनु
- सन् १९०० मा पेरिस प्रस्थान गर्नु ।
४. 'पाब्लो पिकासो' जीवनी पढी दिइएका घटना कुन कुन मितिमा भएका हुन, लेख्नुहोस् :
· (क) स्पेनको सामान्य मध्यमवर्गीय परिवारमा पिकासोको जन्म हुनु
उत्तर: सन् १८८१ अक्टोबर २५
· (ख) पिकासोको 'वुमन अफ अल्जियर्स' ले संसारको सबैभन्दा महँगो पेन्टिङका रूपमा विश्व कीर्तिमान राख्नु
उत्तर: सन् १९५५
· (ग) अन्तर्राष्ट्रिय लेनिन पुरस्कारबाट पिकासो सम्मानित हुनु
उत्तर: सन् १९५० र १९६१
· (घ) पिकासोको भौतिक शरीरको अवसान हुनु
उत्तर: ८ अप्रिल १९७३
· (ङ) पिकासोको परिवार ला कोरुनामा बसाइँ सर्नु
उत्तर: सन् १८९२
· (च) पिकासोले आफ्ना चित्र प्रदर्शन गर्न र बेच्न थाल्नु
उत्तर: सन् १८९५ देखि
५. दिइएको जीवनीको अंश मौन पठन गर्नुहोस् र सोधिएका प्रश्नको उत्तर दिनुहोस् :
· (क) पिकासोले जीवनमा कस्ता कठिनाइ सामना गर्नुपरेको थियो ?
उत्तर: पिकासोले जीवनको पूर्वार्धमा आर्थिक तथा पारिवारिक समस्याहरू सामना गर्नुपरेको थियो । मध्यमवर्गीय परिवारमा जन्मेका उनलाई कलाकारिताको सुरुवाती दिनहरूमा आर्थिक सङ्कट रहेको थियो । तर जीवनको उत्तरार्धमा आफ्ना कलाकृति बेचेरै प्रशस्त आर्थिक उपार्जन गरे ।
· (ख) पिकासोलाई कुन कुराले अमर बनायो ?
उत्तर: पिकासोलाई उनका अनमोल कलाकृतिहरूले अमर बनायो । उनका हजारौँ चित्रकला र मूर्तिकला आज पनि जीवन्त छन् र संसारभरका सङ्ग्रहालयहरूमा सुरक्षित छन् ।
· (ग) अनुच्छेदमा कलाकारको जीवनबारे कस्तो धारणा पाइन्छ ?
उत्तर: अनुच्छेदमा कलाकारको जीवन सङ्घर्षमय हुन्छ भन्ने धारणा पाइन्छ । सुरुमा आर्थिक कठिनाइ भोगे पनि लगनशीलता र प्रतिभाका बलमा सफलता प्राप्त गर्न सकिन्छ भन्ने सन्देश यसले दिन्छ ।
· (घ) पिकासो सादा जीवन उच्च विचारका अनुयायी थिए भन्ने कुरा पुष्टि गर्नुहोस् ।
उत्तर: पिकासो 'म धेरै पैसा कमाएर गरिबको रूपमा बाँच्न चाहन्छु' भन्ने विचार राख्थे । उनले जीवनको उत्तरार्धमा प्रशस्त धन आर्जन गरे पनि साधारण जीवन नै बाँचे । यसबाट उनी सादा जीवन उच्च विचारका अनुयायी थिए भन्ने पुष्टि हुन्छ ।
६. दिइएको जीवनीको अंश पढी सोधिएका प्रश्नको उत्तर लेख्नुहोस् :
· (क) पिकासोका कलाकृतिमा कस्ता विषयवस्तुले स्थान पाएका थिए ?
उत्तर: पिकासोका कलाकृतिमा मानव वेदना, युद्धको क्रूरता, गरिबी, बहिष्कृत र सीमान्तकृत मानिसहरूको जीवन, भिखारी, जेलमा थुनिएका, दुःख पाएका र हेपिएका मानिसहरूका विषयवस्तुले स्थान पाएका थिए । उनले महिलाका मार्मिक र प्रेमिल चित्र पनि बनाए ।
· (ख) पिकासोका कलाकृतिमा पाइने विशेषता लेख्नुहोस् ।
उत्तर: पिकासोका कलाकृतिमा थोरै रङको प्रयोग गर्दै धेरै भाव पैदा गर्ने विशेषता पाइन्छ । उनका चित्रमा मानव वेदना र संवेदनालाई मूर्त रूपमा चित्रण गरिएको छ । उनले कलामार्फत युद्धलाई व्यङ्ग्य गरेका छन् र बन्दुकभन्दा कलम र कुची बलियो हुन्छ भन्ने सन्देश दिएका छन् ।
७. व्याख्या गर्नुहोस् :
· (क) "हरेक बालबालिकामा विशिष्ट सिर्जना शक्ति र प्रतिभा हुन्छ, उचित अवसर र लगनशीलता भए ऊ एउटा कलाकार बन्न सक्छ, जीवनलाई सार्थक बनाउन सक्छ र संसारलाई चहकिलो ज्योति छर्न सक्छ ।"
उत्तर:
प्रस्तुत अंश कक्षा १० को नेपाली पाठ्यपुस्तकमा सङ्कलित 'पाब्लो पिकासो' शीर्षकको जीवनीबाट उद्धृत गरिएको हो। यस जीवनीका लेखक पाठ्यपुस्तक सम्पादन मण्डल हुन्। बिसौँ शताब्दीका महान् एवम् प्रभावशाली चित्रकार पाब्लो पिकासोको बाल्यकाल, पारिवारिक परिवेश र निरन्तरको मिहिनेतले सफलताको शिखर चुमेको प्रसङ्ग जोड्दै बालकमा निहित जन्मजात प्रतिभालाई उजागर गर्ने क्रममा प्रस्तुत भनाइ आएको हो।
मानव जीवनमा जन्मने हरेक बालबालिकाभित्र कुनै न कुनै विशिष्ट प्रतिभा, सिर्जना शक्ति र सम्भावना लुकेको हुन्छ। बालकभित्र रहेको उक्त प्रतिभालाई फुलाउन र फलाउनका लागि उपर्युक्त पारिवारिक वातावरण, उचित अवसर, मार्गदर्शन र निरन्तरको लगनशीलताको अहम् भूमिका रहन्छ। पिकासोले बाल्यकालमा बुबाबाट कलाको प्रेरणा पाएका थिए। उनले १३ वर्षको उमेरमै उत्कृष्ट चित्र बनाउन थालेका थिए भने १० सेकेन्डमा मिलियन डलरको चित्र कोर्न सक्ने क्षमता हासिल गर्न ३० वर्षसम्म कडा साधना गरेका थिए। यदि कुनै बालकले समयमै आफ्नो रुचि र प्रतिभा चिन्न सक्यो अनि त्यसलाई निखार्न कडा मिहिनेत प्रस्तुत गर्यो भने उसले आफूलाई जुनसुकै क्षेत्रमा पनि एक सफल व्यक्तित्वका रूपमा स्थापित गर्न सक्छ। पिकासोको जीवनले प्रतिभा हुनु मात्र पर्याप्त नभई त्यसलाई निखार्न निरन्तरको अभ्यास अनिवार्य हुन्छ भन्ने सिकाउँछ। उपयुक्त अवसर र साधनाले नै मानिसलाई सफलताको सर्वोच्च शिखरमा पुर्याउँछ।
यसरी निष्कर्षमा, बालकभित्र लुकेको अन्तरनिहित प्रतिभालाई समयमै पहिचान गरी उचित अवसर र लगनशीलता प्रदान गर्नु आवश्यक हुन्छ। पिकासो जस्तै साधना र लगनशील भएर काम गरेमा हरेक बालबालिकाले आफ्नो जीवनलाई सार्थक बनाउँदै संसारभरि आफ्ना सिर्जनाको चहकिलो ज्योति छर्न सक्छन् भन्ने मुख्य आशय प्रस्तुत गद्यांशमा व्यक्त गरिएको छ।
· (ख) "बन्दुकभन्दा कलम र कुची बलियो हुन्छ ।"
उत्तर:
प्रस्तुत वाक्यांश कक्षा १० को नेपाली पाठ्यपुस्तकमा सङ्कलित 'पाब्लो पिकासो' शीर्षकको जीवनीबाट साभार गरिएको हो। यस जीवनीका लेखक पाठ्यपुस्तक सम्पादन मण्डल हुन्। लेखकले यस जीवनीमार्फत पिकासोको कलात्मक योगदान र उनका सिर्जनाले समाजमा पारेको दूरगामी प्रभावको चर्चा गर्दै हिंसा र हतियारभन्दा कला, साहित्य र विचारको शक्ति धेरै गुणा शक्तिशाली एवम् स्थायी हुन्छ भन्ने दार्शनिक भाव व्यक्त गर्ने क्रममा यो भनाइ प्रस्तुत गरेका हुन्।
बन्दुक हिंसा, विनाश, आतङ्क र सर्वनाशको प्रतीक हो भने कलम र कुची चेतना, शान्ति, भ्रातृत्व र सिर्जनाका प्रतीक हुन्। बन्दुकको बलमा आधारित शक्ति क्षणिक, अस्थायी र विनाशकारी मात्र हुन्छ, जसले मानिसमा डर र त्रास पैदा गरे पनि कहिल्यै कसैको मन जित्न वा युगौँसम्म प्रभाव पार्न सक्दैन। यसको विपरीत कलम र कुचीबाट जन्मने विचार र कलाकृतिले मानिसको अन्तस्करणलाई छुन्छ र समाजमा रूपान्तरण जागृत गराउँछ। पिकासोले सन् १९३७ मा नाजीहरूले गरेको भयानक हवाई हमलापछि 'द गुएर्निका' नामक कालजयी चित्र बनाएका थिए। उक्त चित्रले हिटलर र नाजीहरूको अमानवीयता, क्रूरता र युद्धको विभीषिकालाई यसरी विश्वसामु नाङ्गो पारिदियो कि नाजी शासकहरू स्वयम् तर्सिएर उनलाई जर्मनीमा चित्र प्रदर्शन गर्न प्रतिबन्ध लगाएका थिए। सैन्य शक्तिले पिकासोको कुचीको प्रहारलाई रोक्न सकेन, जसले हतियारभन्दा कलाको शक्ति कति पराक्रमी हुन्छ भन्ने प्रमाण दिन्छ।
यसरी निष्कर्षमा, बन्दुक र हतियारको बल केवल विनाशका लागि मात्र हुन्छ र यो समयसँगै समाप्त भएर जान्छ। तर कलम र कुचीबाट जन्मने कला तथा विचार युगौँसम्म अमर र रचनात्मक रहँदै मानिसभित्र करुणा र मानवता जगाउन सफल हुन्छन् भन्ने यथार्थ यस पङ्क्तिमा प्रस्तुत गरिएको छ।
८. 'पाब्लो पिकासो' जीवनीको पहिलो अनुच्छेद शिक्षकबाट सुनेर लेख्नुहोस् ।
उत्तर: शिक्षकअनुसार गर्नुहोस् ।
९. दिइएका प्रश्नको उत्तर लेख्नुहोस् :
· (क) पिकासोको बाल्यकाल कस्तो परिवेशमा बित्यो ?
उत्तर: पिकासोको बाल्यकाल स्पेनको मलागामा एक मध्यमवर्गीय परिवारमा बित्यो । उनका बुबा स्थानीय विद्यालयमा कलाका शिक्षक थिए । घरमै कलाको वातावरण भएकाले पिकासोले सानैदेखि बुबाले बनाएका चित्रहरू हेर्दै हुर्किए । यसैबाट उनमा कलाप्रतिको लगाव जाग्यो र बुबाबाटै प्रारम्भिक तालिम पाए । बाल्यकालमा उनी विभिन्न आकृति बनाएर साथीहरूलाई चकित पार्थे । यसरी कलामय वातावरणमा रहेर उनले सानै उमेरदेखि उत्कृष्ट चित्र बनाउन सुरु गरेका थिए ।
· (ख) पिकासोले चित्रमा कुन कुन पक्ष समेटेका छन् ?
उत्तर: पिकासोले आफ्ना चित्रमा विविध पक्ष समेटेका छन् । सुरुमा उनले पारिवारिक विषयवस्तुलाई चित्रमा उतारे । ब्लु पिरियडमा गरिबी, एक्लोपन, दुःख र अभावका विषयलाई प्राथमिकता दिए । यस अवधिमा गरिबीले पीडित महिला, दुधे बालकसँगका आमा र दृष्टिविहीनहरूका चित्र बनाए । रोज पिरियडमा भने आर्थिक समृद्धि र प्रेम जीवनको प्रभाव देखिने खुसीपूर्ण चित्र बनाए । पछि उनले घनवादी शैली अपनाए । उनका चित्रमा भिखारी, जेलमा थुनिएका, दुःख पाएका र हेपिएका मानिसहरूको वेदना पनि झल्किन्छ ।
· (ग) पिकासोले आफ्नो जीवनको लक्ष्य पूरा गर्न कस्ता सङ्घर्ष गर्नुपरेको थियो ?
उत्तर: पिकासो मध्यमवर्गीय परिवारमा जन्मेका थिए । बाल्यकालदेखि नै उनले चित्रकलामा आफूलाई समर्पित गरे । १३ वर्षको उमेरदेखि नै उनी पूर्णकालीन रूपमा कलाकारितामा लागे । सन् १८९५ मा बहिनीको मृत्युले उनको जीवनमा गहिरो आघात पुर्यायो । सन् १९०१ पछि पारिवारिक र आर्थिक सङ्कटका कारण उनमा मानसिक तनाव उत्पन्न भयो । ब्लु पिरियडका चित्रहरू त्यतिबेला न सम्पन्न वर्गले रुचाए, न त तुरुन्तै बिक्री भए । यी सबै कठिनाइका बाबजुद उनले कलाकारितालाई निरन्तरता दिए र अन्ततः विश्वविख्यात कलाकार बने ।
· (घ) पिकासोको जीवनबाट पाइने जीवनोपयोगी सन्देश उल्लेख गर्नुहोस् ।
उत्तर: पिकासोको जीवनीबाट धेरै जीवनोपयोगी सन्देश पाउन सकिन्छ । उनको भनाइ थियो — 'तिमी सिक्नमा समय लगाऊ, अवश्य सिक्ने छौ ।' यसले धैर्य र निरन्तर अभ्यासको महत्त्व देखाउँछ । उनले कलामार्फत बन्दुकभन्दा कलम र कुची बलियो हुन्छ भन्ने प्रमाणित गरे । उनले अरूजस्तो बन्नुभन्दा लगनशील भएर आफूजस्तो बन्नुपर्छ भन्ने सिकाए । हरेक बालबालिकामा सिर्जनाशक्ति र प्रतिभा हुन्छ, उचित अवसर र लगनशीलता पाएमा जोसुकैले पनि जीवनलाई सार्थक बनाउन सक्छ । उनले 'म धेरै कमाएर गरिबको रूपमा बाँच्न चाहन्छु' भनी सादा जीवन उच्च विचारको आदर्श प्रस्तुत गरे ।
१०. पाब्लो पिकासोले कलाकारिताको क्षेत्रमा पुर्याएका योगदानको चर्चा गर्नुहोस् ।
पाब्लो पिकासो बिसौँ शताब्दीका सर्वमान्य, महान् एवम् सर्वाधिक प्रभावशाली विश्वविख्यात चित्रकार र बहुमुखी प्रतिभाका धनी कलाकार हुन्। उनले परम्परागत कलाशैलीभन्दा पृथक् ढङ्गले नवीन विचार, शैली र प्रयोगका माध्यमबाट कला क्षेत्रमा युगीन क्रान्ति ल्याएका छन्। चित्रकला, मूर्तिकला र मञ्च सजावटका अद्भुत शिल्पी मानिने पिकासोले आफ्नो जीवनभरिको निरन्तर साधनाबाट विश्व जगत्मा कलाकारितालाई एक नयाँ उचाइमा पुर्याएका छन्।
पिकासोले कला क्षेत्रमा विभिन्न समय र प्रयोगका आधारमा विशिष्ट योगदान दिएका छन्। उनले 'ब्लु पिरियड' मा गरिबी, एक्लोपन, दुधे बालकसँगका आमा र दृष्टिविहीनका वेदनालाई नीलो रङका माध्यमबाट पोखे भने 'रोज पिरियड' मा सुन्तला र गुलाफी रङको प्रयोग गरी खुसीपूर्ण वातावरण तथा हेपिएका मानिसका संवेदनालाई प्रस्तुत गरे। कला क्षेत्रमा 'घनवाद' को विकास र सशक्त प्रयोग गर्नु उनको सबैभन्दा ठुलो योगदान हो, जसबाट उनले वस्तुलाई टुक्रा-टुक्रा पारी अमूर्त रूपमा पुनः संयोजन र संश्लेषण गर्ने नवीन पद्धतिको सुरुआत गरे।
पिकासोका कलाकृतिहरू मानव वेदना, सामाजिक यथार्थ र युद्धविरोधी चेतनाका जीवन्त साक्ष्य हुन्। सन् १९३७ मा नाजीहरूले बास्क सहरको गुएर्निकामा गरेको भयानक हमलापछि उनले सिर्जना गरेको 'द गुएर्निका' नामक चित्रकला हालसम्मकै महान् युद्धविरोधी चित्र मानिन्छ। यस चित्रमार्फत उनले बन्दुकभन्दा कलम र कुची बलियो हुन्छ भन्ने प्रमाणित गरे। साथै, उनले बनाएको 'वुमन अफ अल्जियस' नामक तैलचित्रले संसारकै महँगो चित्रका रूपमा विश्व कीर्तिमान कायम गरी कलाको मूल्यलाई अझ बढाएको छ।
समग्रमा भन्नुपर्दा, पिकासोले आफ्नो सम्पूर्ण जीवन मानव संवेदना, करुणा र युगीन लयलाई कलामा उतार्न समर्पित गरे। उनले सीमान्तकृत, अनाथ, दुःखी र गम्भीर मानसिक समस्या भएका मानिसका भित्री मर्मलाई अमूर्त चित्रभित्र मूर्त रूप दिएर मानिसको हृदयमा दया र चेतना जागृत गराए। दुई पटक अन्तर्राष्ट्रिय लेनिन पुरस्कारबाट सम्मानित भएका पिकासोका कलाकृतिहरू आज पनि विश्वका प्रसिद्ध सङ्ग्रहालयहरूमा सुरक्षित छन्। आफ्ना अनमोल र कालजयी सिर्जनाहरूमार्फत उनले कला जगत्मा पुर्याएको अतुलनीय योगदानले उनलाई विश्व इतिहासमै अजर र अमर बनाएको छ।
११. दिइएको अनुच्छेदबाट मुख्य मुख्य चारओटा बुँदा टिपी सारांश लेख्नुहोस् :
मुख्य बुँदाहरू :
- जीवनी प्रेरक व्यक्तित्वका घटना समेटेर बन्ने गद्य विधा हो ।
- जीवनीमा व्यक्तिका विशेषता, सङ्घर्ष र उतारचढाव तथ्यपरक रूपमा प्रस्तुत गरिन्छ ।
- जीवनी शिक्षणले विद्यार्थीमा मनोबल र सकारात्मक सोचको विकास गर्छ ।
- जीवनी पठनले शब्दभण्डार र अभिव्यक्ति सिपको विकास गर्दै असल व्यक्तित्व बनाउन सघाउँछ ।
सारांश :
जीवनीको महत्त्व
जीवनी प्रेरक व्यक्तित्वका घटना समेटेर बन्ने गद्य हो । यसमा व्यक्तिका विशेषता, सङ्घर्ष र उतारचढाव तथ्यपरक रूपमा प्रस्तुत गरिन्छ । जीवनी शिक्षणले विद्यार्थीमा मनोबल र सकारात्मक सोचको विकास गर्छ । जीवनी पठनले शब्दभण्डार र अभिव्यक्ति सिपको विकास गर्दै असल व्यक्तित्व बनाउन सघाउँछ ।
अनुच्छेदमा भएको शब्द सङ्ख्या : ११४
एक तृतीयांशमा हुनुपर्ने शब्द सङ्ख्या : ३८
एक तृतीयांशमा भएको शब्द सङ्ख्या : ३८
१२. दिइएको नमुनाको सूचकका आधारमा तपाईंले आफ्नो व्यक्तित्व तयार गरी कक्षामा प्रस्तुत गर्नुहोस् :
उत्तर: विद्यार्थीले आफ्नो व्यक्तिगत विवरण भरी कक्षामा प्रस्तुत गर्नुपर्ने हुन्छ ।
१३. दिइएको अनुच्छेद पढ्नुहोस् र सोधिएका प्रश्नको उत्तर लेख्नुहोस् :
(क) प्रश्नहरू :
· (अ) पत्रकारिता भनेको के हो ?
उत्तर: पत्रकारिता भनेको समाजका सत्यतथ्य घटना र सूचना सम्प्रेषण गर्ने सशक्त माध्यम हो ।
· (आ) प्रेस जगतले कहाँबाट शक्ति आर्जन गरेको हुन्छ ?
उत्तर: प्रेस जगतले जनताबाट शक्ति आर्जन गरेको हुन्छ ।
· (इ) पत्रकारिताले के काम गर्छ ?
उत्तर: पत्रकारिताले जनता र सरकारबिच प्रत्यक्ष सम्पर्कको सक्रिय माध्यमका रूपमा काम गर्छ ।
· (ई) प्रजातान्त्रिक राज्य व्यवस्थामा प्रेस जगतको भूमिका किन अपरिहार्य हुन्छ ?
उत्तर: प्रजातान्त्रिक राज्य व्यवस्थामा सुयोग्य नागरिक समाजको निर्माण गर्न, त्यसलाई प्रभावकारी र समाजलाई गतिशील बनाएर कल्याणकारी राज्यको स्थापना गर्न प्रेस जगतको भूमिका अपरिहार्य हुन्छ ।
(ख) भाषिक संरचना र वर्णविन्यास पहिचान गर्नुहोस् :
· (अ) लेखकले भने, "पत्रकारितालाई समाजको दर्पण भनिन्छ ।" यो वाक्यलाई अप्रत्यक्ष कथनमा परिवर्तन गर्नुहोस् ।
उत्तर: पत्रकारितालाई समाजको दर्पण भनिन्छ भनेर लेखकले भने ।
· (आ) प्रजातन्त्रमा जनता र सरकारबिच प्रत्यक्ष सम्बन्ध हुन्छ भनेर विज्ञले भने । यो वाक्यलाई प्रत्यक्ष कथनमा परिवर्तन गर्नुहोस् ।
उत्तर: विज्ञले भने, "प्रजातन्त्रमा जनता र सरकारबिच प्रत्यक्ष सम्बन्ध हुन्छ ।"
· (इ) अनुच्छेदबाट 'ज्ञ' र 'ग्य' प्रयोग भएका एक एकओटा शब्द खोजी लेख्नुहोस् ।
उत्तर: 'ज्ञ' प्रयोग भएको शब्द : ज्ञान | 'ग्य' प्रयोग भएको शब्द : सुयोग्य
१४. दिइएको सन्दर्भ पढ्नुहोस् र तोकिएको कार्य गर्नुहोस् :
उत्तर: विद्यार्थीले कक्षामा शिक्षक र विद्यार्थीको भूमिका निर्वाह गरी मौखिक प्रस्तुति दिनुपर्ने हुन्छ ।