Class 10 Nepali Chapter 10 Complete Solutions | व्यावसायिक चिठी | SEE 2083
कक्षा १० · नेपाली
पाठ १० · व्यावसायिक लेखन

व्यावसायिक चिठी

Last Updated: August 2026

कक्षा १० नेपाली पाठ १० व्यावसायिक चिठी (नमुना) को सम्पूर्ण अभ्यास समाधान। यस पाठमा व्यावसायिक चिठीको ढाँचा, शब्दावली, औपचारिक पत्र लेखन, निवेदन, इमेल, समाचार रिपोर्ट, र समालोचनात्मक लेखनका अभ्यासहरू समावेश छन्। SEE २०८३ को तयारीका लागि उपयुक्त।

कक्षा १० नेपाली पाठ्यपुस्तक (CDC Curriculum)
Image Placeholder Class 10 Nepali Chapter 10

शब्दार्थ (Glossary)

शीतोष्ण : ठण्डा र गर्मी दुवै मिश्रित
संघीय : संघ भएको, सङ्घसम्बन्धित
बागवानी : फलफुल खेती, बगैँचासम्बन्धी
भुक्तानी : लेनदेन चुक्ता गर्ने काम, फर्छ्यौट
अत्यधिक : ज्यादै बढी, एकदम धेरै
उपत्यका : पहाडका फेदीको समथर जमिन, बेसी
ब्रोकाउली : काउलीजस्तै एक तरकारीविशेष
कृषक : किसान, खेतीवाल
नगदेबाली : नगद आम्दानी हुने, उब्जाइने कृषिबाली
तपसिल : तल लेखिएको वा खुलाइएको विवरण

शब्दभण्डार

१. शब्दकोशको सहायता लिई दिइएका शब्दको अर्थ लेख्नुहोस् :

भुक्तानी : लेनदेन चुक्ता गर्ने काम, फर्छ्यौट
अत्यधिक : ज्यादै बढी, एकदम धेरै
उपत्यका : पहाडका फेदीको समथर जमिन, बेसी
ब्रोकाउली : काउलीजस्तै एक तरकारीविशेष
कृषक : किसान, खेतीवाल
नगदेबाली : नगद आम्दानी हुने, उब्जाइने कृषिबाली
तपसिल : तल लेखिएको वा खुलाइएको विवरण

२. दिइएका अनुच्छेद पढी मौलिक र आगन्तुक शब्दबारे साथीसँग छलफल गर्नुहोस् :

नोट: यो अभ्यास कक्षाकोठामा छलफलका लागि हो।

३. अनुच्छेदबाट कोष्ठकको निर्देशनअनुसार हरेकका दुई दुईओटा शब्द पहिचान गरी लेख्नुहोस् :

(क) तद्भव र आगन्तुक
उत्तर: तद्भव : झगडा, घर  |  आगन्तुक : अदब, फैसला
(ख) तत्सम र आगन्तुक
उत्तर: तत्सम : गम्भीर, अत्यधिक  |  आगन्तुक : सडक, सवारी
(ग) तत्सम र तद्भव
उत्तर: तत्सम : परम्परागत, प्रक्रिया  |  तद्भव : खेती, मधेस
(घ) तत्सम र आगन्तुक
उत्तर: तत्सम : जलवाष्प, कण  |  आगन्तुक : ग्याँस, अक्सिजन

४. दिइएका पत्र रचनासँग सम्बन्धित शब्दलाई वाक्यमा प्रयोग गर्नुहोस् :

सम्बोधन → पत्रको सुरुमा प्रापकलाई आदरपूर्वक सम्बोधन गर्नु आवश्यक हुन्छ ।
विषय → पत्र लेख्दा मुख्य कुरा स्पष्ट हुने गरी विषय उल्लेख गर्नुपर्छ ।
निवेदन → औपचारिक कामका लागि निवेदन पेश गर्ने चलन छ ।
अभिवादन → पत्रको सुरुमा प्रापकलाई अभिवादन गर्नु शिष्टाचार हो ।
प्रेषक → पत्र पठाउने व्यक्तिको नाम र ठेगाना प्रेषक को रूपमा लेखिन्छ ।
प्रापक → पत्र जसलाई पठाइन्छ उसैलाई प्रापक भनिन्छ ।
भवदीय → पत्रको अन्त्यमा नाम लेख्नुभन्दा पहिले भवदीय शब्द राख्ने गरिन्छ ।

बोध र अभिव्यक्ति

१. दिइएको शब्दको शुद्ध उच्चारण गर्नुहोस् :

उत्तर:
उपर्युक्त, शीतोष्ण, ट्रान्सपोर्ट, टिस्टुङ, विगत, सामग्री, स्थानीय, पुनश्चः

२. 'व्यावसायिक चिठी' पाठ पालैपालो सस्वरवाचन गर्नुहोस् ।

नोट: यो अभ्यास कक्षाकोठामा गर्नुपर्ने हो।

३. दिइएका प्रश्नको उत्तर भन्नुहोस् :

(क) चिठी कुन विषयवस्तुमा लेखिएको छ ?
उत्तर: चिठी व्यावसायिक अर्थात् व्यापारिक विषयवस्तुमा लेखिएको छ ।
(ख) चिठीमा सम्बोधनपछि कुन कुरा उल्लेख गरिएको छ ?
उत्तर: चिठीमा सम्बोधनपछि प्रापक व्यावसायिक संस्थाको ठेगाना उल्लेख गरिएको छ ।
(ग) चिठी कसले कसलाई लेखेको हो ?
उत्तर: चिठी शीतोष्ण बागवानी केन्द्र थाहा नगरपालिका ४ मकवानपुरले शीतोष्ण बागवानी केन्द्र घरपझोङ गाउँपालिका २ मुस्ताङलाई लेखेको हो ।
(घ) चिठीको अन्त्य कसरी भएको छ ?
उत्तर: भुक्तानीका लागि बैङ्क खातासहितको विवरण उपलब्ध गराइदिन अनुरोध गर्दै संस्था प्रमुखको पद र नामसहित चिठीको अन्त्य भएको छ ।

४. घरपझोङ गाउँपालिका मुस्ताङका तर्फबाट लेखिएको माथिको चिठीको प्रत्युत्तर लेख्नुहोस् ।

शीतोष्ण बागवानी केन्द्र
घरपझोङ गाउँपालिका–२, मुस्ताङ
गण्डकी प्रदेश
मिति : २०८३।०४।२५
शीतोष्ण बागवानी केन्द्र
थाहा नगरपालिका–४, मकवानपुर
बागमती प्रदेश
विषय : माग गरिएका बीउबिजन पठाइएको सम्बन्धमा ।
महोदय,

उपर्युक्त विषयमा त्यस केन्द्रबाट बीउबिजन उपलब्ध गराइदिन अनुरोध गर्दै पठाउनुभएको पत्र प्राप्त भयो । हाम्रो केन्द्रमा उत्पादन हुने मार्फा रायोको साग तथा अन्य बीउबिजनप्रति त्यस क्षेत्रका किसानहरूले देखाउनुभएको विश्वासका लागि हार्दिक धन्यवाद व्यक्त गर्दछौं ।

तपाईंहरूको मागबमोजिम आवश्यक बीउबिजनको व्यवस्था गरी मुस्ताङ ट्रान्सपोर्टमार्फत पठाइसकेको जानकारी गराउँदछौं । पठाइएका सामग्रीको विवरण तपसिलमा उल्लेख गरिएको छ :

क्र.सं.विवरणपरिमाणमूल्य
१.मार्फा रायोको बीउ१ के.जी.रु. ५५० प्रतिकेजी
२.स्थानीय लसुनको बीउ१० के.जी.रु. ५०० प्रतिकेजी

उल्लिखित बीउबिजनको भुक्तानीका लागि हाम्रो केन्द्रको नाममा रहेको राष्ट्रिय वाणिज्य बैंकको खाता नम्बर ११११११११११४३२ मा रकम जम्मा गरिदिनुहुन अनुरोध छ । रकम प्राप्त भएपछि बाँकी बीउबिजन पनि तुरुन्तै पठाइने व्यहोरा जानकारी गराउँदछौं।

भवदीय
सुरेश गुरुङ
निर्देशक

५. विद्यालय तहका अनिवार्य विषयका पाठ्यपुस्तक उपलब्ध गराइदिन अनुरोध गर्दै पुस्तक पसलका तर्फबाट जनक शिक्षा सामग्री केन्द्र लिमिटेड, सानोठिमी भक्तपुरलाई लेखिने पत्रको नमुना तयार पार्नुहोस् ।

सोलुखुम्बु पुस्तक पसल
सल्लेरी–५, सोलुखुम्बु
कोशी प्रदेश
मिति : २०८३।०४।२५
श्रीमान् महाप्रबन्धक ज्यू
जनक शिक्षा सामग्री केन्द्र लिमिटेड
सानोठिमी, भक्तपुर
विषय : पाठ्यपुस्तक उपलब्ध गराइदिने सम्बन्धमा ।
महोदय,

यस पुस्तक पसलले विगत धेरै वर्षदेखि तपाईंको केन्द्रबाट पाठ्यपुस्तकहरू मगाई स्थानीय विद्यार्थीहरूलाई बिक्री वितरण गर्दै आइरहेको कुरा यहाँलाई अवगत नै छ ।

नयाँ शैक्षिक सत्र सुरु हुन लागेको हुँदा यस क्षेत्रका विद्यालयहरूबाट कक्षा एकदेखि दससम्मका अनिवार्य विषयका पुस्तकहरूको ठूलो माग आइरहेको छ । त्यसैले तपसिलमा उल्लेख गरिएका पुस्तकहरू यथाशीघ्र उपलब्ध गराइदिनुहुन हार्दिक अनुरोध गर्दछु :

क्र.सं.कक्षामाग संख्या
१.कक्षा १२० थान
२.कक्षा २३५ थान
३.कक्षा ३३० थान
४.कक्षा ४२३ थान
५.कक्षा ५२८ थान
६.कक्षा ६२५ थान
७.कक्षा ७२४ थान
८.कक्षा ८२९ थान
९.कक्षा ९३३ थान
१०.कक्षा १०३२ थान

पुस्तकहरूको भुक्तानीका लागि त्यस केन्द्रको बिक्री कक्षको नाममा रहेको राष्ट्रिय वाणिज्य बैंकको खाता नम्बर १११११११११११११ मा पेश्की रकम रु. १५,००० (पन्ध्र हजार रुपियाँ मात्र) जम्मा गरेको बैंक भौचर यसै पत्रसँग संलग्न गरिएको छ । बाँकी रकम पुस्तकसहितको बिल प्राप्त भएपछि तुरुन्तै भुक्तानी गरिनेछ भन्ने जानकारी गराउँदछु।

भवदीय
प्रकाश राई
सञ्चालक

६. शैक्षिक भ्रमणको प्रबन्ध मिलाइदिन अनुरोध गर्दै विद्यालयका प्रधानाध्यापकलाई लेखिने निवेदनको नमुना तयार पार्नुहोस् ।

मिति : २०८३।०४।२५
श्रीमान् प्रधानाध्यापक ज्यू
श्री जनजागृति माध्यमिक विद्यालय
चरम्बी
विषय : शैक्षिक भ्रमणको व्यवस्थापन गरिदिने सम्बन्धमा ।
महोदय,

उपर्युक्त विषयमा यो निवेदन पेश गरेका छौं । हामी कक्षा दसका सम्पूर्ण विद्यार्थीहरूले पाठ्यक्रममा आधारित व्यावहारिक ज्ञान हासिल गर्ने उद्देश्यले पूर्वी नेपालका केही ऐतिहासिक तथा प्राकृतिक स्थलहरूको शैक्षिक भ्रमण गर्ने योजना बनाएका छौं ।

यस भ्रमणलाई सफल बनाउन आवश्यक पर्ने यातायातको प्रबन्ध, बासस्थानको व्यवस्था तथा अन्य आर्थिक सहयोग उपलब्ध गराइदिनुहुन सम्पूर्ण विद्यार्थीहरूको तर्फबाट हार्दिक अनुरोध गर्दछौं । भ्रमणका क्रममा पूर्ण अनुशासन कायम राख्ने प्रतिबद्धता पनि व्यक्त गर्दछौं।

निवेदक
कक्षा दसका सम्पूर्ण विद्यार्थीहरू
श्री जनजागृति माध्यमिक विद्यालय

७. दिइएको इमेल लेखनको तरिका पढ्नुहोस् र समूहमा छलफल गर्नुहोस् ।

नोट: यो अभ्यास कक्षाकोठामा छलफलका लागि हो।

८. प्र. न. ७ को इमेल लेखन तरिकाका आधारमा शैक्षिक भ्रमणमा सहभागिताको अनुरोध गर्दै प्रधानाध्यापकलाई इमेल लेख्नुहोस् ।

९. दिइएका 'क' र 'ख' का सन्दर्भ पढ्नुहोस् र समूहमा छलफल गर्नुहोस् ।

नोट: यो अभ्यास कक्षाकोठामा छलफलका लागि हो।

१०. तपाईंको विद्यालयले कुनै समाजसेवीलाई सम्मान गरेको कार्यक्रमको समाचार लेख्नुहोस् र कक्षामा प्रस्तुत गर्नुहोस् ।

समाजसेवी शर्मालाई विद्यालयद्वारा सम्मान
चरम्बी, २०८३।०४।२५

श्री जनजागृति माध्यमिक विद्यालयले आज एक विशेष समारोहबीच समाजसेवी हरिप्रसाद शर्मालाई सम्मान गरेको छ । विद्यालयको वार्षिकोत्सवका अवसरमा आयोजित कार्यक्रममा शर्मालाई दोसल्ला ओढाई र सम्मानपत्र प्रदान गरिएको हो ।

उहाँले विगत दुई दशकदेखि यस क्षेत्रका गरिब तथा जेहेन्दार विद्यार्थीहरूलाई छात्रवृत्ति प्रदान गर्दै आउनुभएको छ । उहाँकै सहयोगमा विद्यालयमा पुस्तकालय भवन निर्माण भएको हो ।

कार्यक्रममा प्रधानाध्यापकले शर्माको योगदानको प्रशंसा गर्दै उहाँ समाजका लागि प्रेरणाको स्रोत भएको बताउनुभयो । सम्मान ग्रहण गर्दै शर्माले शिक्षा नै देशको मेरुदण्ड भएकाले यस क्षेत्रमा लगानी गर्न पाउँदा आफूलाई गर्व लागेको बताउनुभयो ।

कार्यक्रममा विद्यार्थी, शिक्षक तथा अभिभावकहरूको उल्लेखनीय उपस्थिति रहेको थियो ।

११. दिइएको 'क' को सन्दर्भ र 'ख' को नमुना पढी कविता प्रकाशन गर्न अनुरोध गर्दै सम्पादकलाई लेखिने चिठीको नमुना तयार पार्नुहोस् ।

मिति : २०८३।०४।२५
श्री सम्पादकज्यू
नागरिक राष्ट्रिय दैनिक
सुन्धारा, काठमाडौं
विषय : कविता प्रकाशनका लागि अनुरोध ।
महोदय,

म यस पत्रिकाको नियमित पाठक हुँ । मेरा साथीहरूसँग मिलेर हामी विद्यालयको पुस्तकालयमा यो पत्रिका निरन्तर अध्ययन गर्दछौं । यस पत्रिकामा प्रकाशित समाचार तथा अन्य सामग्री सधैं सत्यतथ्यमा आधारित र सन्देशपूर्ण हुने गरेका छन् ।

तथापि, पत्रिकाले साहित्यिक विधालाई दिनुपर्ने जति स्थान दिएको देखिँदैन । विशेषगरी कविता विधालाई त झन् कम महत्व दिइएको हामीले महसुस गरेका छौं । कविता समाजको ऐना हो र यसले नयाँ पुस्तालाई सिर्जनशील बनाउन सहयोग गर्छ । तसर्थ यस राष्ट्रिय दैनिकले कविता प्रकाशनलाई पनि समाचारजत्तिकै प्राथमिकता दिनु अत्यन्त आवश्यक छ भनी ध्यानाकर्षण गराउन चाहन्छु । यसो भएमा मजस्ता साहित्यप्रेमी पाठकहरू लाभान्वित हुनेछौं।

भवदीय
अनिशा श्रेष्ठ

१२. दिइएका 'क' को सन्दर्भ र 'ख' को घटना पढ्नुहोस् र पत्रिकामा छाप्नका लागि तयार गरिने रिपोर्ट तयार गर्नुहोस् ।

राजविराज चोकमा मोटरसाइकल र कार ठक्कर खाँदा एक घाइते
राजविराज, २०८३।०४।२५

आज दिउँसो करिब २ बजे राजविराज चोकमा मोटरसाइकल र कार एकआपसमा ठक्कर खाई दुर्घटना भएको छ । दुर्घटनामा मोटरसाइकल चालक घाइते भएका छन् ।

प्रत्यक्षदर्शीहरूका अनुसार सडकमा हिँडिरहेका एक पैदलयात्रीलाई बचाउने क्रममा मोटरसाइकल अनियन्त्रित भई अगाडि गुडिरहेको कारमा ठोक्किएको थियो । ठक्करपछि मोटरसाइकल सडकमा पल्टिँदा चालकको टाउकामा चोट लागेको छ ।

प्रहरीका अनुसार चालकले हेल्मेट नलगाएका कारण टाउकामा गम्भीर चोट लागेको हो । घटनाको जानकारी पाउनासाथ प्रहरीले घाइतेको तत्काल उद्धार गरी स्थानीय अस्पतालमा पुर्याएको थियो । अस्पताल स्रोतका अनुसार घाइतेको अवस्था हाल खतरामुक्त रहेको छ । घटनाबारे प्रहरीले थप अनुसन्धान गरिरहेको जनाएको छ।

भाषिक संरचना

१३. दिइएको अनुच्छेद पढ्नुहोस् र सोधिएका प्रश्नको उत्तर लेख्नुहोस् :

(क) प्रश्नहरू :

(अ) र्याप गीतमा कस्तो भाव पाइन्छ ?
उत्तर: र्याप गीतमा आक्रोश, चेतना र विद्रोहको भाव पाइन्छ।
(आ) र्याप गीतको सुरुआत कसरी भएको थियो ?
उत्तर: र्याप गीतको सुरुआत श्वेतहरूले गरेको दमन र शोषणको विरोध गर्न अश्वेतहरूबाट सडक र गल्लीबाट भएको थियो ।
(इ) अहिलेका र्याप गीतमा कस्ता विषयवस्तु पाइन्छन् ?
उत्तर: अहिलेका र्याप गीतमा सामाजिक राजनीतिक व्यवस्था, समसामयिक विकृति, प्रेम जस्ता विषयवस्तु पाइन्छन् ।
(ई) र्याप गीतबाट युवालाई के कुरामा उत्प्रेरित गर्न सकिन्छ ?
उत्तर: र्याप गीतबाट युवालाई रूपान्तरण र परिवर्तनका गीत गाउन उत्प्रेरित गर्न सकिन्छ ।

(ख) भाषिक संरचना र वर्णविन्यास पहिचान गर्नुहोस् :

(अ) अनुच्छेदबाट कुनै चारओटा करण क्रियापद टिपोट गरी तिनलाई अकरणमा बदल्नुहोस् र अकरण क्रियापदलाई वाक्यमा प्रयोग गर्नुहोस् ।
उत्तर:
होहोइन
अकरण : र्याप गीत केवल मनोरञ्जनका लागि मात्र होइन

पाइन्छपाइँदैन
अकरण : मिहिनेत नगरी सफलता कहिल्यै पाइँदैन

मानिन्छमानिँदैन
अकरण : अनुशासनविनाको स्वतन्त्रतालाई साँचो स्वतन्त्रता मानिँदैन

सकिन्छसकिँदैन
अकरण : समयलाई फर्काएर ल्याउन कहिल्यै सकिँदैन
(आ) अनुच्छेदको अन्तिम वाक्यलाई अकरणमा बदल्नुहोस् ।
उत्तर: यो र्याप गीतको अहिलेको मुख्य स्वर होइन ।
(इ) अनुच्छेदबाट 'व' लेखेर 'ब' उच्चारण हुने कुनै चारओटा शब्द टिपोट गर्नुहोस् ।
उत्तर: युवा, विद्रोह, विरोध, कविता